Personel Mevzuatı

Belediye başkan yardımcısı kadrosuna usulüne uygun olarak atanmış ve bu görevde en az altı ay çalışmış personel, gerekli şartları taşıması halinde müdür kadrosuna görevde yükselme sınavına girmeden atanabilir. Ancak altı aylık başkan yardımcılığı görevi tek başına müdür kadrosuna atanma hakkı sağlamaz. Personelin özellikle lisans mezunu olması, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesinde öngörülen hizmet süresini taşıması ve atanacağı müdür kadrosu için aranan diğer özel şartları sağlaması gerekir. Bu şartların bulunması halinde atama genel hükümlere göre yapılabilir; atama konusunda nihai takdir yetkisi ise idareye aittir.

Belediye şirketlerine alınacak personelin arşiv araştırması ve gerekli hâllerde güvenlik soruşturması tamamlanmadan işe başlatılması mümkün değildir. Araştırma sonuçlarının yetkili mercilerden alınması ve elde edilen bilgilerin Değerlendirme Komisyonu tarafından incelenmesi gerekir. Komisyonun değerlendirmesi işe almaya yetkili makama sunulduktan sonra personel istihdam süreci sonuçlandırılmalıdır. Sayıştay, araştırma süreci tamamlanmadan personelin fiilen işe başlatılmasını mevzuata aykırı bulmuştur.

Bir memur hakkında ceza mahkemesince mahkûmiyet kararı verilmiş ancak karar henüz kesinleşmemiş olsa dahi, aynı fiil nedeniyle disiplin soruşturmasının yürütülmesi için ceza yargılamasının sonucunun beklenmesi gerekmez. Ceza kovuşturmasına bağlı olarak uygulanan görevden uzaklaştırmada ise belirli bir üst süre bulunmamakla birlikte, yetkili amirin memurun durumunu her iki ayda bir değerlendirerek tedbirin devam edip etmeyeceğine karar vermesi gerekir. Disiplin amirleri ayrıca 657 sayılı Kanunda öngörülen zamanaşımı sürelerini dikkate alarak işlemleri zamanında yürütmek zorundadır.

Özel kalem müdürlüğü gibi istisnai bir memuriyet kadrosunda görev yapmak, personele mühendis kadrosuna sınavsız atanma hakkı vermez. Mühendislik, unvan değişikliğine tabi bir kadro olduğundan atanacak kişinin gerekli öğrenim şartını taşımasının yanında unvan değişikliği sürecini de tamamlaması gerekir. Sayıştay, özel kalem müdürlüğüne açıktan atanan kişinin daha sonra sınavsız şekilde mühendis kadrosuna geçirilmesini mevzuata aykırı bulmuş ve yapılan fazla ödemeleri kamu zararı olarak değerlendirmiştir. Sorumluluk ise atama işlemini hazırlayan ve onaylayan görevlilere yüklenmiştir.

Belediyelerde yeni personel alımı yapılmadan önce personel gider oranının, yalnız gerçekleşmiş harcamalara göre değil, yıl sonuna kadar oluşması beklenen personel giderleri de dikkate alınarak hesaplanması gerekir. Memur, sözleşmeli personel, sürekli işçi ve geçici işçi alımlarında belediyenin yıllık toplam personel giderleri genel olarak güncellenmiş bütçe gelirlerinin yüzde 30’unu aşamaz; nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran yüzde 40’tır. Belediye şirketi üzerinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet kapsamında işçi alınması halinde şirket personel giderleri de hesaba katılır ve genel sınır yüzde 40, büyükşehir belediyelerinde ise yüzde 30 olarak uygulanır. Yeni personel alımı sonucunda yasal oranın aşılmasına neden olunması halinde kamu zararı sorumluluğu da gündeme gelebilir.

Muayene ve kabul komisyonlarının, ihale konusu işle ilgili yeterli bilgiye sahip ve gerekli teknik niteliği taşıyan kişilerden oluşturulması gerekir. Belediyede yeterli sayı ve nitelikte personel bulunmasına rağmen, işin uzmanı olmayan belediye şirketi personelinin bu komisyonlarda görevlendirilmesi uygun değildir. Belediyede gerekli uzman personel bulunmuyorsa diğer kamu kurum ve kuruluşlarından uzman veya teknik personel görevlendirilebilir. Sayıştay, komisyonların personelin statüsünden önce işin gerektirdiği uzmanlık ve teknik yeterlilik dikkate alınarak oluşturulması gerektiğini vurgulamıştır.

Belediyelerde sözleşmeli personelin hizmet sözleşmesinin her yıl yenilenmesi zorunlu değildir. Bununla birlikte sözleşmeyi yenilememe yönündeki takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılması gerekir. Danıştay; programcı pozisyonlarının fiilen azaltılması, sözleşmesi yenilenmeyen pozisyonlara yeni personel alınmaması ve personel yapısının yeniden düzenlenmesini belirleyici kabul etmiştir. Somut olayda sözleşmenin yenilenmemesi hukuka uygun bulunmuştur.

Belediyede görev yapan memurlar, belediye şirketlerinde genel nitelikte bir personel görevlendirmesi kapsamında çalıştırılamaz. Memurların belediye iştiraklerinde görev alabilmesi, kurumlarını temsilen yönetim veya denetim kurulu üyeliği gibi mevzuatın izin verdiği görevlerle sınırlıdır. Bu nedenle belediye şirketinin personel ihtiyacının karşılanması veya şirketin geçici kabul işlemlerinin yürütülmesi amacıyla belediye memurlarının görevlendirilmesi mümkün değildir. Belediyede sürekli işçi kadrosunda çalışan personelin ise şirket sermayesinin belediyeye ait olup olmadığına bakılmaksızın belediye şirketinde geçici olarak görevlendirilmesine imkân bulunmamaktadır.

Belediye şirketlerinin yönetim, denetim ve benzeri organlarında görev alan kamu görevlileri ile belediye başkanları ve belediye meclis üyeleri, bu görevlerden yalnızca biri için ücret alabilir. Birden fazla şirket veya kurulda görev yapılması ikinci bir huzur hakkı alma imkânı sağlamaz. Ödenecek aylık net tutar için ayrıca üst sınır bulunmaktadır. 1 Temmuz–31 Aralık 2026 döneminde bu sınır aylık yaklaşık 170.155 TL olarak uygulanmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında kıdem tazminatı maliyeti yükleniciye yapılan hizmet bedelinin içinde yer almıyorsa, belediyenin işçilere ödediği kıdem tazminatının belediye şirketine rücu edilmemesi kamu zararı oluşturmaz. Sayıştay, belediyenin yüzde 100 sermayesine sahip olduğu şirket bünyesinde çalışırken emekli olan işçilere yapılan kıdem tazminatı ödemelerinin şirkete yansıtılmamasını mevzuata uygun bulmuştur. Çünkü şirket, kendisine ödenmeyen bir maliyet kaleminden sorumlu tutulamaz.

Devlet bürokrasisinin işleyişi, başta anayasa hükümleri olmak üzere kanun, yönetmelik, genelge gibi düzenlemeler çerçevesinde yürütülmektedir. Kurumların yönetici ve personelleri, halka verdikleri hizmetleri bu kanuni düzenlemelerin kendilerine verdiği yetki ve sınırlar dahlinde yerine getirirler. Mevcut düzenlemelere göre hiçbir kamu kurumu çalışanı yasal dayanağı olmayan, görevli ve yetkili olmadığı hiçbir konuda iş ve işlem yapamaz, bu alanlarda hizmet veremez.