Cezası Kesinleşmemiş Memurlara Hangi İşlemler Yapılır?

Ceza Yargılaması ile Disiplin Sürecinin Birlikte Yürütülmesi

Görüşe konu olayda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan bir personel hakkında işlediği suç nedeniyle 16 yıl 6 ay hapis cezasına hükmedilmiş, ancak dosyanın Yargıtay incelemesinde bulunması nedeniyle mahkûmiyet kararı henüz kesinleşmemiştir. İdare tarafından bu aşamada disiplin soruşturması yapılıp yapılamayacağı ve görevden uzaklaştırma tedbirinin devam edip etmeyeceği konusunda Bakanlıktan görüş talep edilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 131 inci maddesine göre aynı olay nedeniyle memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturma yürütülmesi, disiplin soruşturmasını geciktirmez. Memurun ceza hukuku bakımından mahkûm olması veya olmaması da aynı fiilin disiplin hukuku bakımından ayrıca değerlendirilmesine engel değildir.

Bu nedenle mahkûmiyet kararının kesinleşmesinin beklenmesi disiplin sürecinin başlatılması bakımından zorunlu değildir. İdare, fiilin 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinde düzenlenen disiplin suçlarından birini oluşturup oluşturmadığını ayrıca değerlendirerek disiplin işlemlerini yürütmelidir.

Görevden Uzaklaştırma Tedbirinin Devamı

Görevden uzaklaştırma, bir disiplin cezası değil; kamu hizmetinin gerektirdiği durumlarda, görevi başında kalmasında sakınca görülen devlet memurları hakkında uygulanan ihtiyati bir tedbirdir. Bu nedenle görevden uzaklaştırmanın uygulanması ve devam ettirilmesi, disiplin cezasından ayrı olarak değerlendirilmelidir.

657 sayılı Kanunun 145 inci maddesine göre görevden uzaklaştırma bir disiplin soruşturması nedeniyle uygulanmışsa en fazla üç ay devam edebilir. Bu süre sonunda ilgili hakkında bir karar verilmemiş olması halinde memurun göreve başlatılması gerekir.

Görevden uzaklaştırmanın bir ceza kovuşturması nedeniyle uygulanması halinde ise Kanunda belirli bir üst süre öngörülmemiştir. Ancak bu durum tedbirin herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın süresiz devam ettirilebileceği anlamına gelmez. Görevden uzaklaştırmaya yetkili amirin, memurun durumunu her iki ayda bir incelemesi, göreve dönmesinde sakınca bulunup bulunmadığını değerlendirmesi ve görevden uzaklaştırmanın devamı veya göreve dönüş konusunda karar vermesi gerekir.

Disiplin Zamanaşımı ve İdarenin Sorumluluğu

Ceza yargılamasının devam ediyor olması, disiplin hukukuna ilişkin zamanaşımı sürelerini durdurmaz. Bu nedenle disiplin amirlerinin, memurun disipline aykırı fiilini öğrendikleri tarihten itibaren 657 sayılı Kanunda öngörülen süreler içerisinde disiplin soruşturmasını başlatmaları ve işlemleri tamamlamaları gerekir.

Ceza davasının kesinleşmesi beklenerek disiplin sürecinin ertelenmesi, disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğramasına neden olabilir. Bu nedenle idarenin ceza yargılaması ile disiplin soruşturmasını birbirinden bağımsız hukuki süreçler olarak ele alması; ceza yargılamasının sonucunu beklemeksizin disiplin yönünden gerekli inceleme ve değerlendirmeleri zamanında yapması gerekir.

Sonuç

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü görüşüne göre, bir memur hakkında verilen mahkûmiyet kararının henüz kesinleşmemiş olması disiplin soruşturmasının başlatılmasına veya sonuçlandırılmasına engel değildir. Ceza yargılaması ile disiplin süreci birbirinden bağımsız olarak yürütülmeli ve disiplin işlemlerinde 657 sayılı Kanunda öngörülen zamanaşımı süreleri gözetilmelidir.

Ceza kovuşturması nedeniyle görevden uzaklaştırılan personel bakımından ise tedbir için belirli bir üst süre bulunmamakla birlikte, görevden uzaklaştırmaya yetkili amirin personelin durumunu her iki ayda bir yeniden incelemesi ve tedbirin devam edip etmeyeceğine karar vermesi gerekir. Dolayısıyla mahkûmiyet kararının kesinleşmemiş olması ne disiplin işlemlerinin ertelenmesini ne de görevden uzaklaştırma tedbirinin herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın süresiz devam ettirilmesini gerektirir.