Kamuya Terk Edilen Yerler Belediyelerce Kiraya Verilebilir Mi?

Hukuki Niteliği

Görüşe konu alan, imar planında yol olarak ayrılmış ve üzerinde uzun süredir çeşitli tezgâh ve iş yerlerinin bulunduğu kamuya terk edilmiş bir alandır. Belediye tarafından bu kullanımlar nedeniyle işgal harcı alınmakta ve alanın kiralama yoluyla değerlendirilip değerlendirilemeyeceği konusunda Bakanlık görüşü talep edilmektedir.

Bakanlık değerlendirmesinde, imar planında yol olarak ayrılan alanların kamusal mal niteliğinde olduğu vurgulanmıştır. Bu alanların kullanımında esas olan, imar planında belirlenen yol ve ortak kullanım fonksiyonunun korunmasıdır. Bu nedenle söz konusu yerler belediyenin gelir elde etmek amacıyla serbestçe tasarruf edebileceği özel taşınmazlar gibi değerlendirilemez.

İşgal Harcı ve Kiralama Ayrımı

Bir alanın fiilen kişiler tarafından kullanılması ve belediyenin bu kullanım nedeniyle işgal harcı tahsil etmesi, belediyeye o alanı uzun süreli olarak kiraya verme yetkisi kazandırmaz. İşgal harcı ile taşınmazın kiralanması farklı hukuki işlemlerdir.

Bu nedenle kamuya terk edilmiş ve imar planında yol olarak ayrılmış bir alanın, yalnız mevcut kullanımların devamını sağlamak amacıyla kiraya verilmesi uygun değildir. Kiralama sonucunda alanın yol olarak kullanılmasının sürekli biçimde engellenmesi, imar planıyla belirlenen kamusal amaca aykırı olacaktır.

Geçici Kullanımların Sınırı

Kamusal alanlarda her türlü geçici kullanımın yasak olduğu da söylenemez. Bakanlık görüşünde, alanın asli kullanım amacını engellememek kaydıyla geçici pazar yeri kurulması gibi kullanımların mümkün olabileceği belirtilmektedir.

Buradaki temel ölçüt kullanımın geçici olması ve yolun kamusal kullanım niteliğini ortadan kaldırmamasıdır. Buna karşılık sabit iş yerleri veya uzun süreli kullanım hakkı doğuran kiralamalarla alanın asli fonksiyonunun kullanılamaz hâle getirilmesi uygun değildir.

Sonuç

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü görüşüne göre, imar planında yol olarak ayrılmış ve kamuya terk edilmiş alanların, yol fonksiyonunu sürekli biçimde engelleyecek şekilde kiraya verilmesi mümkün değildir. Belediyenin bu alanlardan işgal harcı tahsil ediyor olması da kiralama yetkisi doğurmaz.

Bununla birlikte, kamusal kullanım amacını ortadan kaldırmayan ve geçici nitelikte kalan pazar yeri gibi kullanımlara izin verilebilir. Bu nedenle belediyelerin bu alanlarla ilgili işlemlerinde gelir elde etme amacından önce taşınmazın imar planındaki kamusal kullanım amacını esas almaları gerekir.