Kamu Zararının Takip ve Tahsilinde İzlenecek Süreçler Nelerdir?
Kamu zararı; kamu görevlilerinin mevzuata aykırı karar, işlem veya ihmalleri sonucunda kamu kaynağında eksilmeye ya da beklenen artışın engellenmesine neden olunmasıdır. Bir zararın tespit edilmesi tek başına tahsilata başlanması için yeterli olmayabilir; zararın niteliği, sorumlular ve illiyet bağı değerlendirilmelidir. Kamu zararı kesinleştiğinde alacak takip dosyası oluşturulur, muhasebe kayıtlarına alınır ve sorumlulara bildirilir. Süresinde ödenmeyen alacaklar ise hukuk birimi aracılığıyla takip ve tahsil edilir.
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü Rehber
Tespiti ve Değerlendirilmesi
Kamu zararı; kontrol, denetim veya inceleme sonucunda, Sayıştay tarafından ya da yargılama sonucunda tespit edilebilir. Fazla veya yersiz ödeme yapılması, mal veya hizmet alınmadan ödeme gerçekleştirilmesi, kamu gelirlerinin zamanında ve doğru şekilde tahakkuk veya tahsil edilmemesi ve idarenin kusurlu işlemleri nedeniyle faiz, tazminat veya ceza ödemek zorunda kalması kamu zararına yol açabilecek başlıca durumlar arasındadır.
Kontrol, denetim veya inceleme sonucunda ortaya çıkan her mali kayıp doğrudan kamu zararı olarak kabul edilmez. Öncelikle mevzuata aykırı bir işlem bulunup bulunmadığı, gerçek bir kamu zararının oluşup oluşmadığı, zarardan sorumlu kişiler ile zarar arasındaki bağlantı birlikte değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda kamu zararı bulunduğuna karar verilirse takip ve tahsil süreci başlatılır.
Kayıt ve Tebliğ
Kamu zararı kesinleştikten sonra her alacak için ayrı bir takip dosyası oluşturulur. Sayıştay veya mahkeme kararlarıyla belirlenen zararlar ile idari inceleme sonucunda kamu zararı olduğuna karar verilen tutarlar, sorumlular ve ilgililer adına muhasebe kayıtlarına alınır. Resmî rehbere göre bu kayıt işleminin ilgili belgelerin takibe yetkili birime ulaşmasını izleyen beş iş günü içinde yapılması gerekir.
Alacağın tutarı, faiz başlangıç tarihi ve sorumlular belirlendikten sonra ilgililere gerekli bildirim yapılır. Kamu zararından doğan alacakların yalnız ana para üzerinden değil, zararın niteliğine göre hesaplanan faiziyle birlikte tahsili esastır. Sorumluların borcu rızaen ödemeleri halinde süreç tahsilatla sonuçlandırılır.
Takip ve Tahsili
Kendisine bildirilen kamu zararı borcunu süresi içerisinde ödemeyen sorumlu veya ilgililer hakkında hukuki takip süreci başlatılır. Alacak takip dosyası, dava ve icra işlemlerinin yürütülmesi amacıyla idarenin hukuk birimine gönderilir. Belediyelerde de kamu zararından doğan ve rızaen tahsil edilemeyen alacakların hukuki yollarla takip edilmesi gerekir.
Takip dosyasının hukuk birimine gönderilmiş olması, mali birimin sorumluluğunu tamamen sona erdirmez. Alacağın takibinden sorumlu birim, dava veya icra sürecinin hangi aşamada olduğunu izlemeli, tahsil edilen tutarların belediyenin hesaplarına aktarılmasını ve borçtan düşülmesini sağlamalıdır. Böylece kamu zararı dosyası, yalnız tespit aşamasında değil tahsilat tamamlanıncaya kadar idare tarafından izlenmelidir.
Sonuç
Kamu zararının takip ve tahsil süreci; zararın tespiti, değerlendirilmesi, sorumluların belirlenmesi, alacağın kayıt altına alınması, ilgililere bildirilmesi ve tahsil edilmesi aşamalarından oluşur. Denetim veya incelemede bir mali kayıp tespit edilmesi tek başına yeterli olmayıp, kamu zararı ile sorumlunun işlem veya ihmali arasındaki bağlantının da ortaya konulması gerekir.
Kamu zararı olduğu sonucuna ulaşıldığında ise işlemlerin geciktirilmeden takip dosyasına bağlanması ve muhasebe kayıtlarına alınması önem taşır. Borcun rızaen ödenmemesi halinde hukuki takip başlatılmalı ve alacak tamamen tahsil edilinceye kadar ilgili birimler tarafından süreç izlenmelidir.