Belediye Şirketleri Diğer Belediye Şirketlerine Borç Verebilir Mi?
Belediye şirketlerinin, diğer belediye şirketlerine finansman sağlamak amacıyla borç vermesine yönelik açık bir yetki bulunmamaktadır. Sayıştay incelemesinde, mali yapısı bozuk ve sürekli zarar eden bir belediye şirketinin diğer belediye şirketlerine herhangi bir iş veya ihale karşılığı olmadan yüksek tutarlarda kaynak aktardığı tespit edilmiştir. Bu işlemlerin sipariş avansı veya ticari alacak gibi muhasebeleştirilmesi de işlemin gerçek niteliğini değiştirmemektedir. Belediye şirketlerinin kaynaklarını kullanırken kendi mali yapısını ve şirket menfaatini gözetmesi gerekir.
Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu, Düzce Belka Anonim Şirketi 2024 Yılı
Belediye Şirketleri Arasındaki Borç İlişkisi
Sayıştay incelemesinde, belediye şirketlerinin diğer şirketlere kazanç sağlamak veya nakit ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla borç verebilmesine yönelik açık bir düzenleme bulunmadığı belirtilmiştir.
Belediye şirketlerinin ticari esaslara göre faaliyet göstermesi, şirket kaynaklarının diğer belediye şirketlerine finansman desteği amacıyla aktarılabileceği anlamına gelmemektedir. Şirket yönetiminin işlemlerinde dikkatli, ölçülü ve şirketin mali durumunu koruyacak şekilde hareket etmesi gerekir.
Diğer Belediye Şirketlerine Yapılan Aktarımlar
İncelemede Düzce Belka AŞ'nin belediyeye ait üç ayrı şirkete toplamda yüksek tutarlarda kaynak aktardığı tespit edilmiştir. Bu tutarlar muhasebe kayıtlarında sipariş avansı olarak gösterilmiş olmasına rağmen, karşılığında herhangi bir ihale, mal veya hizmet alımı bulunmadığı belirlenmiştir.
Bir başka belediye şirketine ise önceki yıllardan itibaren senet karşılığında uzun vadeli borç verildiği, bazı senetlerin vadesi geçtiği halde tahsilat işlemi yapılmadığı ve 2024 yılında da borç vermeye devam edildiği görülmüştür. Bu işlemlerin gerçekte diğer şirketlere finansman desteği sağlama amacı taşıdığı değerlendirilmiştir.
Şirket Kaynaklarının Korunması
Sayıştay tespitinde dikkat çeken hususlardan biri, borç veren şirketin kendi mali yapısının da bozuk olması ve yıllar itibarıyla zarar etmesidir. Buna rağmen şirket kaynaklarının başka belediye şirketlerinin finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla kullanılması uygun bulunmamıştır.
Ayrıca verilen tutarların farklı muhasebe hesaplarında izlenmesi, işlemin niteliğini değiştirmemektedir. Karşılığında gerçek bir mal veya hizmet ilişkisi bulunmayan kaynak aktarımlarının, muhasebe kaydındaki adına değil fiilî içeriğine göre değerlendirilmesi gerekir.
Sonuç
Sayıştay denetim raporundaki değerlendirmeye göre, belediye şirketlerinin diğer belediye şirketlerinin nakit ihtiyacını karşılamak veya finansman sağlamak amacıyla borç vermesi uygun değildir. Şirketler arasında gerçek bir mal veya hizmet ilişkisine dayanmayan para aktarımlarının sipariş avansı veya ticari alacak olarak kaydedilmesi de bu sonucu değiştirmez.
Belediye şirketlerinin kendi mali kaynaklarını ve şirket menfaatini koruması; özellikle mali yapısı bozuk bir şirketin başka şirketlere uzun vadeli veya tahsilatı belirsiz finansman sağlamamasına dikkat etmesi gerekir.