Yapım İşlerinde Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu Ne Zaman Oluşur?
Belediyenin asfalt yapım işinde yapılan imalatın gerçek miktarından daha yüksek hakediş ve geçici kabul düzenlendiği, yaklaşık 12.970,754 TL + KDV fazla bedel hesaplandığı ileri sürülmüştür. İlk derece mahkemesi, kesin kabul ve ödeme işlemleri tamamlanmadığından sanıkların beraatine karar vermiştir. Yargıtay, yapım işlerinde edimin ifasına fesat karıştırma suçundaki “kabul” kavramının kesin kabul aşamasını ifade ettiğini ve somut olayda bu aşamanın gerçekleşmediğini kabul etmiştir. Sanıkların beraatleri onanmıştır.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2020/6893/E, 023/9758/K 11.10.2023
Olay ve İddia
Belediyenin asfalt yapım işinin tamamlanmasının ardından geçici kabul tutanağı düzenlenmiş ve Fen İşleri Müdürü tarafından 232.353,25 TL + KDV tutarında hakediş hazırlanarak belediye başkanı tarafından onaylanmıştır.
Daha sonra yapılan incelemede gerçekleştirilen işin gerçek bedelinin 219.382,496 TL + KDV olduğu ve hakedişin yaklaşık 12.970,754 TL + KDV fazla düzenlendiği ileri sürülmüştür.
İlk Derece Mahkemesi Kararı ve Verilen Ceza
Asliye Ceza Mahkemesi, kesin kabul ve ödeme işlemlerinin tamamlanmadığını dikkate alarak edimin ifasına fesat karıştırma suçunun yasal unsurlarının oluşmadığına karar vermiştir.Sanıkların tamamı beraat etmiş, dolayısıyla ilk derece mahkemesince herhangi bir hapis veya adli para cezası verilmemiştir.
Mevzuat ve Hukuki Değerlendirme
Edimin ifasına fesat karıştırma suçunda sözleşmeye aykırı mal veya hizmetin hileli biçimde kabul edilmesi cezalandırılmaktadır.
Yargıtay, yapım işlerinde kanunda belirtilen “kabul” kavramının geçici kabulden ziyade kesin kabul işlemini ifade ettiğini değerlendirmiştir.
Bu nedenle geçici kabul ve hakediş aşamasında ortaya çıkan her usulsüzlük tek başına bu suçun tamamlandığı anlamına gelmemektedir.
Yargıtay Kararı ve Gerekçesi
Somut olayda geçici kabul yapılmış olmakla birlikte yapım işinin kesin kabulü gerçekleştirilmemiştir. Yargıtay, suçun tamamlanması için gerekli kabul unsurunun gerçekleşmediğini kabul etmiştir.
Yeniden bilirkişi raporu alınması gerektiği yönündeki görüşe de katılmamış ve ilk derece mahkemesinin suçun unsurlarının oluşmadığı yönündeki değerlendirmesini hukuka uygun bulmuştur.
Yargıtay’ın nihai kararı: İlk derece mahkemesinin bütün sanıklar hakkında verdiği beraat kararları onanmıştır. Böylece sanıklar yönünden edimin ifasına fesat karıştırma suçundan herhangi bir mahkûmiyet veya ceza kalmamıştır.
Geçici Kabul ile Kesin Kabul Ayrımı
Karar, ceza hukuku bakımından geçici kabul ile kesin kabul arasındaki ayrımı açık biçimde ortaya koymaktadır.
Ancak ceza suçunun oluşmaması, fazla hakediş veya hatalı geçici kabul işleminin mali, idari veya disiplin sorumluluğu doğurmayacağı anlamına gelmez.
Sonuç ve Öneriler
Belediyelerde hakediş, geçici kabul ve kesin kabul aşamaları ayrı süreçler olarak yürütülmeli; her aşamadaki sorumlu kişiler ve teknik tespitler açık şekilde belgelenmelidir.
Ceza değerlendirmesinde ise yalnız usulsüzlüğün bulunması değil, ilgili suç tipinin bütün yasal unsurlarının gerçekleşip gerçekleşmediği incelenmelidir.