Sözleşme Hükümlerinin Eksik Uygulanması Kamu Zararı Oluşturur Mu?
Hizmet alımı sözleşmelerinde yüklenicinin yükümlülüklerini eksik yerine getirmesi halinde, sözleşmede öngörülen kesinti ve cezaların uygulanması gerekir. Araç kiralama işinde bakım, onarım veya arıza nedeniyle çalışmayan araçların yerine yedek araç sağlanmaması durumunda hakedişten kesinti yapılmalı ve öngörülen ceza uygulanmalıdır. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmesine rağmen ceza ve kesintilerin uygulanmaması, yükleniciye fazla ödeme yapılmasına ve kamu zararına neden olur. Sayıştay, oluşan zarardan ödeme ve kontrol sürecinde görev alan sorumluları birlikte sorumlu tutmuştur.
Sayıştay 7. Dairesi 628 Karar, 32 İlam Nolu ve 19.12.2024 Tarihli Kararı
Çalışmayan Araçlar ve Yedek Araç Yükümlülüğü
İncelenen çöp toplama, nakil ve kent temizliği araç kiralama işinde bazı araçların bakım, onarım ve arıza gibi nedenlerle hizmet dışında kaldığı tespit edilmiştir.
Sözleşme ve teknik şartnameye göre 24 saatten uzun süre hizmet dışında kalan araçların yerine yedek araç sağlanması gerekmektedir. Yedek araç temin edilmemesi halinde ise ilgili aracın bedelinin hakedişten kesilmesi ve ayrıca sözleşmede belirlenen cezanın uygulanması öngörülmüştür.
Kesinti ve Cezaların Hakedişte Uygulanması
Sürekli nitelikteki hizmetlerde yapılan işlerin dönemler itibarıyla kontrol edilmesi ve eksikliklerin kayıt altına alınması gerekir. Bu kayıtlar hakediş aşamasında dikkate alınmalı, sözleşmeye aykırı veya eksik gerçekleştirilen işler için belirlenen kesinti ve cezalar uygulanmalıdır.
Sayıştay, işin genel olarak devam etmiş olmasının cezaların uygulanmasına engel olmadığını değerlendirmiştir. Çalışmayan araçların yerine yedek araç sağlanmamasına rağmen hakedişlerin eksiksiz ödenmesi sözleşmenin eksik uygulanması olarak kabul edilmiştir.
Kamu Zararı ve Sorumluluk
Sözleşmede açıkça öngörülen kesinti ve cezaların uygulanmaması sonucunda yükleniciye ödenmemesi gereken tutarların ödendiği ve kamu zararı oluştuğu sonucuna varılmıştır.
Sayıştay, oluşan kamu zararının harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ve kontrol sürecinde görev alan diğer sorumlulardan müştereken ve müteselsilen, faiziyle birlikte tahsil edilmesine oy birliğiyle karar vermiştir.
Sonuç
Sayıştay kararına göre, hizmet alımı sözleşmesinde yüklenicinin eksik veya hatalı ifası için belirlenmiş kesinti ve cezalar uygulanmak zorundadır. Çalışmayan araçların yerine yedek araç sağlanmamasına rağmen hakedişten gerekli kesintinin ve cezanın yapılmaması kamu zararı oluşturur.
Bu nedenle belediyelerde kontrol teşkilatı tarafından eksik işler düzenli olarak kayıt altına alınmalı ve hakediş hazırlanırken sözleşmedeki ceza hükümleri eksiksiz uygulanmalıdır. Aksi halde yükleniciye yapılan fazla ödemeden, ödeme ve kontrol sürecinde görev alan sorumluların mali sorumluluğu doğabilir.